Uit nieuwe gegevens blijkt dat humanitaire hulpverleners steeds vaker het risico lopen te worden gearresteerd en vastgehouden, waarbij 88% van de getroffenen uit lokaal aangeworven personeel bestaat. INSO en PH roepen op tot meer investeringen in preventie, zorgplicht en psychologische en juridische ondersteuning voor humanitaire hulpverleners en hun getroffen gezinsleden.

Brussel, Den Haag, 19 augustus 2026 — Op de Internationale Dag van de Humanitaire Hulp vestigen de International NGO Safety Organisation (INSO) en Protect Humanitarians (PH) de aandacht op de toenemende risico’s waarmee humanitaire hulpverleners worden geconfronteerd. Alleen al in 2025 werden 1.187 humanitaire hulpverleners het slachtoffer van ernstige veiligheidsincidenten, wat onderstreept in welke mate de omgevingen waarin humanitair personeel werkzaam is, gevaarlijker worden.

Het Conflict and Humanitarian Data Centre (CHDC) van INSO registreerde tussen 2020 en juni 2026 959 gevallen van arrestatie, detentie of vrijheidsberoving van humanitair personeel door staten, waarbij meer dan 1.700 medewerkers betrokken waren. Vrijheidsberoving is een grote bedreiging geworden voor humanitaire hulpverleners. Waar ontvoering het afgelopen decennium een aanhoudend risico is gebleven, vormt detentie door staatsgebonden actoren in veel werkgebieden een toenemende zorg.

“Ik werd willekeurig aangehouden vanwege mijn humanitaire werk. Het was een traumatische ervaring. Pogingen om humanitaire hulpverleners te intimideren en hen te dwingen hun activiteiten te staken, bevestigen alleen maar de rechtvaardigheid van hun missie en versterken hun vastberadenheid. Gezien deze onrechtvaardigheden en de onrust in de wereld van vandaag is het onze plicht om in actie te komen. We hebben hen nodig. Laten we hen beschermen.” – Humanitaire hulpverlener, 19 maanden willekeurig vastgehouden, en lid van het Global Survivor Network van Protect Humanitarians

Helaas is deze ervaring allesbehalve zeldzaam:

“Uit onze gegevens blijkt dat sinds januari 2020 gemiddeld bijna één humanitaire hulpverlener per dag door overheidsinstanties is vastgehouden. Dit betreft alleen de landen die INSO monitort, en het werkelijke aantal ligt dus waarschijnlijk hoger. Hoewel de redenen voor detentie divers zijn en niet alle gevallen willekeurig zijn, hield ongeveer een derde van de door ons geanalyseerde gevallen van detentie rechtstreeks verband met de humanitaire activiteiten van de gedetineerde, hetzij door de handhaving van administratieve belemmeringen, pogingen tot inmenging in de uitvoering van programma’s, of de criminalisering van humanitaire hulpverlening zelf.” – Anthony Neal, directeur Beleid, Belangenbehartiging & Communicatie bij INSO

“Humanitaire hulpverleners zouden nooit hoeven te kiezen tussen het helpen van burgers en het beschermen van zichzelf. Wanneer zij worden vastgehouden of aangevallen, houdt onze verantwoordelijkheid niet op bij het oproepen tot hun vrijlating of het veroordelen van de aanval. We moeten voor, tijdens en na de gebeurtenis aan de zijde staan van henzelf en hun families. Het beschermen van humanitaire hulpverleners betekent het beschermen van de levenslijn voor burgers in nood.” – Olivier Vandecasteele, oprichter en directeur van Protect Humanitarians

Op de Internationale Dag van de Humanitaire Hulp roepen INSO en Protect Humanitarians regeringen, donoren en humanitaire organisaties op om de bescherming en ondersteuning van humanitair personeel een concrete prioriteit te maken. Humanitaire hulp mag niet worden gecriminaliseerd of belemmerd, en organisaties moeten beschikken over de middelen en systemen die nodig zijn om zich voor te bereiden op ernstige incidenten en om getroffen collega’s en hun families te ondersteunen.

Versterking van fysieke bescherming en psychologische veiligheid

Via een project dat wordt gefinancierd door de Belgische Federale Overheidsdienst Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, bundelen INSO en PH hun complementaire expertise om zowel de fysieke als de psychologische bescherming van humanitair personeel te versterken.

INSO levert veiligheidsgegevens, analyses, expertise op het gebied van crisisbeheer en trainingen op het gebied van persoonlijke veiligheid, terwijl Protect Humanitarians expertise brengt op het gebied van geestelijke gezondheid en psychosociale ondersteuning (MHPSS), juridische ondersteuning en institutionele zorgplicht, allemaal vormgegeven door de ervaringen van humanitaire overlevenden van incidenten.

Samen voeren de organisaties wereldwijde activiteiten uit, waaronder belangenbehartiging, kennisuitwisseling, directe psychologische ondersteuning en voor iedereen toegankelijke opleidingen, terwijl ze ook prototypes van instrumenten ontwikkelen in contexten zoals Oekraïne.

INSO zal een cursus ‘Stress Exposure Personal Safety Training’ (SEPST) ontwikkelen en testen, die specifiek is ontworpen voor nationaal en eerstelijnspersoneel, om ervoor te zorgen dat praktische hulpmiddelen terechtkomen bij degenen die het meest aan risico’s worden blootgesteld. Protect Humanitarians zal samenwerken met lokale partners om hun capaciteit te versterken om psychosociale ondersteuning te bieden aan humanitaire hulpverleners die te maken hebben gehad met detentie en marteling. De ngo ontwikkelt ook een praktisch handboek met goede praktijken om de ondersteuning van humanitaire hulpverleners en hun gezinnen vóór, tijdens en na willekeurige detentie te versterken.

Het partnerschap weerspiegelt een eenvoudig principe: zonder beschermd en ondersteund humanitair personeel kan er geen humanitaire hulp worden geboden aan de mensen die daarvan afhankelijk zijn.